KONTEKS
Laat die storie help.
- Vra: Wat gebeur net voor en ná die idioom?
- Die situasie wys dikwels of geld min, baie, vermors of verstandig gebruik word.
- Moenie ’n idioom woord vir woord vertaal nie.
TAALWERK · IDIOME · OEFENING 02
Geld groei nie soos bossies nie.
Gebruik die storie om idiome oor geld, spaar en swak koopies te verstaan. ’n Begroting is ongelukkig nie ’n magiese dokument wat geld laat verskyn nadat iemand “dringend” gesê het nie.
STANDAARDVORM
Die vaste uitdrukking.
- ’n Idioom verander soms in ’n sin om grammatikaal te pas.
- Skryf die vaste vorm neer, byvoorbeeld in die rooi wees.
- Gebruik daarna die konteks om die betekenis te kies.
AFDELING A · LEES
Die fondsinsameling.
Die vetgedrukte idiome verskyn later weer in die oefening.
Lees die storie ↓
Die graad 9-klas wou geld insamel vir ’n waterfontein. Die skool het dit egter nie breed nie, en die klas moes dus die broekriem stywer trek. Hulle het besluit om koekies te verkoop, maar die eerste verskaffer wou hê die ouers moes die hand diep in die sak steek.
“Ons kan nie net elke keer die beursie trek nie,” het Aisha gesê. “Ons moet pryse vergelyk.” Sipho het ’n baie goedkoop sapmasjien gekry, maar sy ouma het gewaarsku: “Goedkoop is duurkoop.” Sy was reg; die masjien het gebreek en die klas sou deur die neus betaal om dit te vervang.
Toe sommige leerders voorstel dat net hul vriende die gewilde verkoopsstalletjies kry, het die onderwyser gesê: “Geen baantjies vir boeties nie.” Hulle kies toe leerders volgens ’n eerlike rooster. Die tesourier het gewys dat die klas nie in die rooi is nie, want hulle het reeds op ’n geldjie gesit.
Hulle moes nogtans die pennies omdraai. “Ons het nie geld soos bossies nie,” het Aisha gesê. Aan die einde het een plaaslike winkel die laaste bokse water uit die sak betaal. Die fondsinsameling was ’n sukses—sonder dat iemand ’n finansiële towenaar moes word.
AFDELING B1 · STANDAARDVORM
Skryf die standaardvorm.
Skryf elke idioom soos dit in ’n idiomelys sou voorkom.
Spesiale letters
01
“dit nie breed hê nie”
02
“die broekriem stywer trek”
03
“die hand diep in die sak steek”
04
“die beursie trek”
05
“goedkoop is duurkoop”
06
“deur die neus betaal”
07
“baantjies vir boeties”
08
“in die rooi wees”
09
“op ’n geldjie sit”
10
“die pennies omdraai”
11
“geld soos bossies hê”
12
“uit die sak betaal”
AFDELING B2 · BETEKENIS
Kies die korrekte betekenis.
Gebruik die storie. Daar is geen bonuspunt vir die antwoord wat finansieel die mees dramatiese klink nie.
01
dit nie breed hê nie
02
die broekriem stywer trek
03
die hand diep in die sak steek
04
die beursie trek
05
goedkoop is duurkoop
06
deur die neus betaal
07
baantjies vir boeties
08
in die rooi wees
09
op ’n geldjie sit
10
die pennies omdraai
11
geld soos bossies hê
12