TAALWERK · IDIOME · OEFENING 01
Lees die storie, herken die uitdrukkings in konteks, skryf die standaardvorm en kies dan die betekenis. Letterlik gelees is ’n bynes ’n uitstekende manier om jou dag te versuur.
WAT IS ’N IDIOOM?
STANDAARDVORM
AFDELING A · LEES
Maak die teks oop. Die vetgedrukte idiome is jou bron vir die twee oefengedeeltes hieronder.
Toe Mia besluit om vir klasverteenwoordiger te staan, moes sy eers die stoute skoene aantrek. Sy wou egter nie gras onder haar voete laat groei nie en het dadelik haar veldtog begin. Haar teenstander, Ruan, het aanvanklik die kat uit die boom gekyk en gewag om te sien wat sy doen.
Mia het besluit om oop kaarte te speel. Sy het belowe om die klas se probleme direk aan te pak, maar Ruan het gesê sy steek haar kop in ’n bynes. Mia het egter haar skouer aan die wiel gegooi. Sy het die ander leerders se voorstelle neergeskryf en tydens pouse die ore gespits wanneer hulle oor probleme gepraat het.
Ruan het begin kwaad word en uiteindelik sy tande gewys. “Jy weet niks van leierskap nie!” het hy gesê. Mia het hom rustig aangekyk. “Moenie die pot verwyt die ketel nie. Jy kritiseer my, maar jy het nog geen plan voorgestel nie.” Ruan was woedend, maar Mia het nie die kluts kwyt geraak nie.
Toe die stemme getel word, het Mia gewen. Ná die verkiesing het selfs Ruan haar gelukgewens. “Kom ons begrawe die strydbyl en werk saam,” het Mia gesê. Hulle het oor koeitjies en kalfies gesels, totdat Ruan ernstig geword het: die klas se uitstappiegeld kon nie opgespoor word nie.
Mia se bloed het gekook. Sy wou egter nie die bobbejaan agter die bult gaan haal en paniekerig raak oor iets wat dalk nie eens gebeur het nie. Sy het die kassier gevra om die rekords te wys. Die fout was gou gevind: iemand het bloot ’n bedrag verkeerd neergeskryf. “Nou kan ek ’n klip uit die pad rol,” het Mia gesê. “Maar volgende keer moet ons nie ’n berg van ’n molshoop maak nie.”
AFDELING B1 · STANDAARDVORM
Die frase is uit die storie geneem en mag grammatikaal aangepas wees. Skryf die standaardvorm neer.
“die stoute skoene aantrek”
“gras onder haar voete laat groei”
“die kat uit die boom gekyk”
“oop kaarte te speel”
“steek haar kop in ’n bynes”
“haar skouer aan die wiel gegooi”
“die ore gespits”
“sy tande gewys”
“die pot verwyt die ketel”
“die kluts kwyt geraak”
“begrawe die strydbyl”
“oor koeitjies en kalfies gesels”
“haar bloed het gekook”
“die bobbejaan agter die bult gaan haal”
“’n klip uit die pad rol”
“’n berg van ’n molshoop maak”
AFDELING B2 · BETEKENIS
Gebruik die storie as leidraad; moenie bloot kies wat die interessantste lyk nie. Idiome is alreeds vreemd genoeg.
Nuwe idiome oor geld, goeie koopies en die soort begrotingsbesluit wat gewoonlik later terugbyt.